Piše: Iva Boričić, studentkinja medicine
Započećemo i ovu temu rečenicom: “Zdrava žena je zdravo društvo”, s toga danas pričamo o važnosti preventivnih pregleda dojki, ranom otkrivanju potencijalnih maligniteta, samim tim i većom šansom za izlečenjem i smanjenjem smrtnih ishoda.
Redovan pregled dojki vodeći je u aktivnoj preventivi tumora. Prema podacima Instituta za javno zdravlje “Batut”, godišnje se u proseku u Srbiji registruje 4.529 žena novoobolelih od raka dojke, od čega u proseku od ove maligne bolesti godišnje premine 1.730 žena. Prosečan celoživotni rizik za razvoj raka dojke iznosi 12,4%, što znači da svaka osma žena nosi rizik za razvoj karcinoma dojke.
Rizik za nastanak raka dojke, pored pripadnosti ženskom polu i starosti, povećava i pojava karcinoma dojke kod najbližih ženskih srodnika, kao i prethodno lečen kancer dojke.
Među faktore rizika za rak dojke, na koje takođe ne može da se utiče, ubrajaju se i rasna i etnička pripadnost, rana prva menstruacija i kasniji ulazak u menopauzu, odnosno dug reproduktivni period.
Primarna prevencija podrazumeva izbegavanje faktora rizika na koje može da se utiče, kao što su dugotrajna hormonska supstituciona terapija u menopauzi, gojaznost, konzumiranje alkohola, pušenje, izloženost jonizirajućem zračenju, fizička neaktivnost.
Sistem sekundarne prevencije ima za cilj da otkrije karcinom dok se još ne može napipati, s obzirom na to da su karicnomu potrebne godine da postane opipljiv, a to je jedan od prvih simptoma zbog kojih se žene javljaju svom lekaru, međutim tada već može da bude dosta kasno za dobru prognozu bolesti i izlečenje.
U najčešće metode prevencije ubrajamo mamografiju i ultrazvučni pregled dojki.
Međutim, i karakter pregleda zavisi od životne dobi. Već od 18. godine devojkama se preporučuje samopregled jednom mesečno i to nakon menstruacije, u prvom delu ciklusa.
Posle 35. godine savetuju se klinični pregledi jednom godišnje.
Ultrazvučni pregled se do 40. godine preporučuje jednom godišnje, a nakon 40. uz UZ pregled se jednom godišnje preporučuje i mamografija. Prva mamografija u životu jedne žene savetuje se u periodu između 38. i 40. godine!
Šta je sa srpskim sredinama na Kosovu?
U KBC Kosovska Mitrovica žene starije od 40. godina imale su priliku da urade besplatan ultrazvučni pregled u nedelju, 24. marta, kada su se pregledi obavljati na odeljenju radiologije u periodu od 08:00 do 16:00h. Ukoliko se utvrdi da postoji potreba, žene su upućene na mamografiju.
Prema pisanju pojedinih medija pregledano je oko 50 žena.
Ovakva akcija danas nije organizovana u drugim srpskim sredinama na Kosovu, pa tako ni u Gračanici. Uzimajući u obzir da su takve akcije organizovane ranije, nadamo se da će i ista biti sprovedena u narednom periodu, sve u cilju očuvanja zdravlja žena i podizanja svesti o važnosti ovih pregleda.
ŽENSKI INFO 